Buradan başlayın

  1. Belirtiler ve tanı
  2. Yırtılmış ve yırtılmamış AVM'ler
  3. Beyin AVM'sinde mikrocerrahi
  4. Beyin AVM'sinde embolizasyon
  5. Stereotaktik radyocerrahi
  6. İyileşme ve izlem
  7. Araştırmalar ve kanıtlar
Bu sayfada

Beyin arteriyovenöz malformasyonu (AVM), beyindeki atardamarlar ile toplardamarlar arasında anormal bir bağlantıdır. Normalde kan, toplardamarlara girmeden önce atardamarlardan ince bir kılcal damar ağına geçer. AVM'de besleyici atardamarlar kanı nidus adı verilen anormal damar yumağına taşır; bu yumak yüksek basınç altında doğrudan toplardamarlara boşalır1. Nidus damarları yırtılarak beyin içine kanayabilir.

Belirtiler

AVM bir görüntülemede tesadüfen bulunabilir veya şu durumlarla fark edilebilir2:

  • ani, şiddetli baş ağrısı, güçsüzlük, uyuşma, konuşma veya görme güçlüğü ya da bilinç kaybına neden olan kanama
  • nöbetler
  • baş ağrıları; ancak tek başına baş ağrısı AVM'yi göstermez
  • yavaş gelişen güçsüzlük gibi nörolojik belirtiler

Ani, şiddetli baş ağrısı, yeni güçsüzlük, konuşma veya görme güçlüğü ya da ani denge kaybı acil bakım gerektirir3. İlk nöbet veya durmayan ya da tekrarlayıp duran nöbet de acil değerlendirme gerektirir4.

Tanı

BT ve MR, AVM'yi ve varsa kanamayı gösterir. İnce bir tüpten verilen kontrast maddeyle atardamar ve toplardamarları görüntüleyen kateter anjiyografisi, besleyici atardamarları, nidusu ve boşaltıcı toplardamarları ayrıntılı göstererek tedavi planlamasına yol gösterir5.

AVM'ler boyutlarına, hareket, konuşma veya görme gibi önemli işlevleri yöneten beyin alanlarında bulunup bulunmadıklarına ve derin toplardamarlara boşalıp boşalmadıklarına göre derecelendirilir. Spetzler-Martin derecesi (I–V), AVM'nin cerrahi olarak çıkarılma riskini tahmin eder; kanama riskinin ölçüsü değildir1.

Tedavi

Çoğu zaman birlikte kullanılan üç tedavi vardır5:

  • Mikrocerrahi, kafatasında açılan bir açıklıktan AVM'yi çıkarır; çıkarma tam olduğunda AVM'yi hemen ortadan kaldırır. Bkz. mikrocerrahi.
  • Embolizasyon, kateter aracılığıyla damarları içeriden kapatır. Çoğunlukla cerrahi veya radyocerrahi öncesinde, bazen tek başına kullanılır. Bkz. embolizasyon.
  • Stereotaktik radyocerrahi, nidusa odaklanmış radyasyon verir; nidus bir ila birkaç yıl içinde kapanır. AVM kapanana kadar hâlâ kanayabilir. Bkz. stereotaktik radyocerrahi.

Nöbetlerin ve diğer belirtilerin tedavi edildiği gözlem de özellikle hiç kanamamış AVM'ler için bir seçenektir.

Hiç kanamamış AVM'ler

Yırtılmamış AVM'ye doğru yaklaşım, bu alandaki en tartışmalı sorudur. ARUBA çalışması, yırtılmamış AVM'si olan 226 yetişkini yalnızca tıbbi bakım veya girişimle birlikte tıbbi bakıma rastgele ayırdı. Girişim grubunda ölüm veya inme daha sık olduğu için çalışma erken durduruldu; ortalama dört yıldan sonra yalnızca tıbbi bakım alanlarda 15/110 hasta ölmüş veya inme geçirmişti, girişim uygulananlarda bu sayı 41/116'ydı67. Eleştiriler, çalışmanın hastaları görece kısa süre izlemesine ve farklı tedavileri birlikte kullanmasına dikkat çeker8. Çin'de 2025'te yapılan, 1 770 hastayı içeren ve bir çalışmayı taklit edecek biçimde analiz edilen kayıt çalışmasında girişim, beş yılda kanama yaşamayan daha fazla kişiyle ilişkiliydi (%96.2'ye karşı %89.0); ancak yüksek dereceli veya yaygın AVM'lerde bu ilişki bulunmadı8. Bkz. yırtılmış ve yırtılmamış AVM'ler.

Kanamış AVM'lerin yeniden kanama riski daha yüksektir; güvenle yapılabildiğinde genellikle tedavi önerilir1.

Editör hakkında

Dr. Kamran Aghayev

Beyin ve sinir cerrahı, beyin ve sinir cerrahisi doçenti · İstanbul

Dr. Kamran Aghayev, İstanbul’da çalışan bir beyin ve sinir cerrahı ve beyin ve sinir cerrahisi doçentidir; 20 yıldan uzun mesleki deneyimi vardır. Ankara’daki Hacettepe Üniversitesi’nde beyin ve sinir cerrahisi eğitimi aldı. Florida’nın Tampa kentindeki H. Lee Moffitt Kanser Merkezi’nde spinal onkoloji ve nöroonkoloji alanlarında ileri eğitim programlarını tamamladı; Türkiye’ye dönmeden önce aynı merkezde klinik eğitmen olarak çalıştı. 2017–2020 yılları arasında İstanbul’daki Biruni Üniversitesi’nin beyin ve sinir cerrahisi bölümünün başkanlığını yaptı. Yayımlanan çalışmaları arasında atlanto-stiloid basıda juguler venin dekompresyonuna yönelik bir cerrahi teknik ve torasik çıkış sendromu için PURED ameliyatı bulunur. Omurga cihazlarına ilişkin 13 ABD patentinde buluş sahibi olarak adı yer alır.

Bu site nasıl hazırlanıyorkamranaghayev.com

Kaynaklar

  1. Derdeyn CP et al. Stroke. 2017;48:e200–e224. doi:10.1161/STR.0000000000000134. Official Top Things to Know summary. Kaynak ↩
  2. National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Arteriovenous Malformations (AVMs). Patient information. Kaynak ↩
  3. US Centers for Disease Control and Prevention. Signs and Symptoms of Stroke. Patient information. Kaynak ↩
  4. NHS. Epilepsy. Patient information; reviewed 6 March 2025. Kaynak ↩
  5. De Leacy R et al. J NeuroIntervent Surg. 2022;14:1118–1124. doi:10.1136/neurintsurg-2021-018632. Kaynak ↩
  6. Mohr JP et al. Lancet. 2014;383:614–621. doi:10.1016/S0140-6736(13)62302-8. Kaynak ↩
  7. Mohr JP et al. Lancet Neurol. 2020;19:573–581. doi:10.1016/S1474-4422(20)30181-2. PubMed ↩
  8. Han H, Chen Y, Ma L et al. JAMA Netw Open. 2025;8:e2543408. doi:10.1001/jamanetworkopen.2025.43408. Kaynak ↩

İlgili sayfalar